ความหมายของพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม เป็นพื้นที่อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่กำหนดขึ้นตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๔๓ และ มาตรา ๔๕ กำหนดเขตพื้นที่ มาตรา ๔๔  กำหนดมาตรการโดยเป็นกลไกทางกฎหมายที่สามารถนำมาเป็นเครื่องมือในการยับยั้งการดำเนินการหรือส่งเสริมการดำเนินการใดๆ อันเป็นการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง

3.2.1 เจตนารมณ์ของพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม  คือ

  • • เพื่อป้องกัน สงวน บำรุง รักษา และคุ้มครองทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งคุณภาพสิ่งแวดล้อมให้อยู่ได้อย่างสมดุลตามระบบนิเวศ
  • • เพื่อใช้แก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรงจนบางพื้นที่อยู่ในระดับเข้าขั้นภาวะวิกฤต
  • • เพื่อควบคุมการใช้ทรัพยากรให้ถูกต้อง คุ้มค่า และคุ้มประโยชน์มากที่สุด/ใช้ได้ยาวนาน
  • • เพื่อเป็นมาตรการเสริมให้กฎหมายอื่นในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
  • • รวมมาตรการ ที่มีอยู่ในกฎหมายอื่นมาอยู่ในมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม

3.2.2 หลักเกณฑ์การกำหนดเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

1) มาตรา  ๔๓ (การประกาศพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมโดยออกเป็นกฎกระทรวง มีผลบังคับใช้ตลอดไป)

  • • พื้นที่ที่มีลักษณะเป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธาร
  • • พื้นที่ที่มีระบบนิเวศตามธรรมชาติที่แตกต่างจากพื้นที่อื่นโดยทั่วไป
  • • พื้นที่ที่มีระบบนิเวศตามธรรมชาติที่อาจถูกทำลายหรืออาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ได้โดยง่าย
  • • พื้นที่ที่มีคุณค่าทางธรรมชาติศิลปกรรมอันควรแก่การอนุรักษ์
  • • พื้นที่นั้นยังมิได้ถูกประกาศกำหนดให้เป็นเขตอนุรักษ์

2) มาตรา  ๔๕ 

(ประกาศพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมโดยออกเป็นประกาศกระทรวง มีกำหนดระยะเวลาบังคับใช้ (๕ ปี) )

  • • พื้นที่ที่ถูกกำหนดให้เป็นเขตอนุรักษ์ เขตผังเมืองรวม เขตผังเมืองเฉพาะ เขตควบคุมอาคารเขตนิคมอุตสาหกรรม หรือเขตควบคุมมลพิษ แต่ปรากฏว่ามีสภาพปัญหาคุณภาพสิ่งแวดล้อมรุนแรงเข้าขั้นวิกฤต จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขโดยทันที และส่วนราชการที่เกี่ยวข้องไม่มีอำนาจตามกฎหมาย หรือไม่สามารถที่จะทำการแก้ไขปัญหาได้
  • • ให้รัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของ คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ  เสนอคณะรัฐมนตรีขออนุมัติเข้าดำเนินการเพื่อใช้มาตรการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างตามมาตรา ๔๔ อย่างเหมาะสมเพื่อควบคุม แก้ไขปัญหาในพื้นที่นั้น

3.2.3 มาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ตามมาตรา ๔๔

มาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม คือ มาตรการที่กำหนดขึ้นเพื่อนำมาใช้คุ้มครองทรัพยากร  ธรรมชาติหรือ แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

  1. 1) กำหนดการใช้ประโยชน์ในที่ดินเพื่อรักษาสภาพธรรมชาติหรือมิให้กระทบกระเทือนต่อระบบนิเวศตามธรรมชาติหรือคุณค่าของสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม 
  2. 2) ห้ามการกระทำหรือกิจกรรมใดๆ ที่อาจเป็นอันตรายหรือก่อให้เกิดผลกระทบในทางเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศของพื้นที่นั้นจากลักษณะตามธรรมชาติหรือเกิดผลกระทบต่อคุณค่าของสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม 
  3. 3) กำหนดประเภทและขนาดของโครงการหรือกิจกรรมของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือเอกชนที่จะทำการก่อสร้างหรือดำเนินการในพื้นที่นั้นให้มีหน้าที่ต้องเสนอรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม 
  4. 4) กำหนดวิธีการจัดการโดยเฉพาะสำหรับพื้นที่นั้น รวมทั้งการกำหนดขอบเขตพื้นที่และความรับผิดชอบของส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง เพื่อประโยชน์ในการร่วมมือและประสานงานให้เกิดประสิทธิภาพในการปฏิบัติการ เพื่อรักษาสภาพธรรมชาติหรือระบบนิเวศตามธรรมชาติหรือคุณค่าของสิ่งแวดล้อมศิลปกรรมในพื้นที่นั้น 
  5. 5) กำหนดมาตรการคุ้มครองอื่นๆ ตามที่เห็นสมควรและเหมาะสมแก่สภาพของพื้นที่นั้น 

3.2.4 การกำกับดูแลพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

1) ระดับนโยบาย

  • - คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
  • - คณะอนุกรรมการพิจารณาการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมในเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม

2) ระดับพื้นที่

  • - คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณา IEE และ EIA
  • - คณะกรรมการกำกับดูแลและติดตามผลการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม

3.2.5 บทกำหนดโทษ

1) มาตรา๙๙ ผู้ใดบุกรุกหรือครอบครองที่ดินของรัฐโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือเข้าไปกระทำด้วยประการใดๆ อันเป็นการทำลายทำให้สูญหายหรือเสียหายแก่ทรัพยากร ธรรมชาติหรือศิลปกรรมอันควรแก่การอนุรักษ์ หรือก่อให้เกิดมลพิษอันมีผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมในเขตพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อมที่กำหนดตามมาตรา ๔๓ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินห้าแสนบาท หรือ ทั้งจำทั้งปรับ  

2) มาตรา ๑๐๐ ผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๔๔ หรือตามประกาศของรัฐมนตรีตามมาตรา ๔๕ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ซึ่งจะต้องได้รับการมีส่วนร่วมของประชาชนตามมาตรา 6  ดังนี้  “เพื่อประโยชน์ในการร่วมกันส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมของชาติ บุคคลอาจมีสิทธิและหน้าที่ดังต่อไปนี้ คือ  (๔) การร้องเรียนกล่าวโทษผู้กระทำผิดต่อเจ้าพนักงานในกรณีที่ได้พบเห็นการกระทำใด ๆ อันเป็นการละเมิดหรือฝ่าฝืนกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมมลพิษหรือการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ”

ขั้นตอนการดำเนินการในมาตรา 99 และ มาตรา 100 ดังนี้

  • • บุคคลที่พบเห็นการกระทำที่ฝ่าฝืนมาตรการที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงหรือประกาศกระทรวงฯ บุคคลผู้เสียหายจากการกระทำที่ฝ่าฝืนมาตรการในกฎกระทรวง หรือประกาศกระทรวงฯ พนักงานเจ้าหน้าที่ เจ้าพนักงานท้องถิ่น เจ้าพนักงานควบคุมมลพิษตามพระราชบัญญัตินี้ที่เกี่ยวข้องกับการกำกับ หรือปฏิบัติตามประกาศกระทรวงฯ หรือกฎกระทรวง พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายอื่นที่กำกับการปฏิบัติตามกฎกระทรวงหรือประกาศกระทรวงฯ ร้องทุกข์กล่าวโทษ ต่อเจ้าพนักงานสอบสวน
  • • เจ้าพนักงานสอบสวนดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ เช่น สอบปากคำตรวจดูสถานที่เกิดเหตุ รวบรวมพยาน และสรุปสำนวนส่งพนักงานอัยการ
  • • พนักงานอัยการสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้องแล้วแต่สำนวน

ในกรณีสั่งฟ้อง ศาลจะประทับรับฟ้องและดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป

3.2.6 ขั้นตอนและระยะเวลาในการประกาศเขตพื้นที่คุ้มครอง

ติดต่อคณะทำงาน

ศูนย์ประสานงานคณะทำงานฯ

  • ชั้น 2 อาคารบริการวิชาการ
    มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร แม่สอด
  • 222 หมู่ 7 ตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
  • 081-4425487
  • This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Official Facebook